Giỡn Mặt « OnlyU OnlyU OnlyU OnlyU OnlyU OnlyU OnlyU OnlyU OnlyU OnlyU OnlyU OnlyU OnlyU OnlyU OnlyU OnlyU OnlyU

Tháng Hai 27, 2009

Giỡn Mặt

Chuyên mục: Lên án, Thời sự, Văn hóa — Thẻ:Giỡn Mặt — onlyu @ 4:00 chiều

Tác giả: Th.S. Hoàng Hữu Phước

MYA CEO

Tuần này đã có hai sự giỡn mặt…cấp quốc gia về phiên dịch: một trong buổi lễ quan trọng tại Dung Quất có sự tham dự của Thủ Tướng nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, và một trong cái hào nhoáng “độc quyền toàn quốc” song vô bổ vô vị của truyền hình trực tiếp Lễ Trao Giải Hàn Lâm Điện Ảnh Oscar Lần Thứ 81 của một đài truyền hình Việt Nam.

Trong sự cố thứ nhất, qua màn ảnh Tivi người xem có thể thấy được gương mặt bối rối của diễn giả nước ngoài khi Ông ngừng lại sau đoạn phát biểu đầu tiên để Cô “thông dịch” có thời gian … đọc từ bản đã dịch sẵn từ trước, để rồi Ông phát hoảng khi thấy Cô “đọc dịch” phát rồ đọc liên tu bất tận với tốc độ không phải của tiếng Việt mà là của tên lửa Triều Tiên vừa chế tạo có thể bắn đến vùng Tây Nam Hoa Kỳ, khiến Ông quyết định phát pháo đọc thật nhanh bài của Ông với hy vọng mong manh đuổi bắt kịp lời tiếng Việt, tạo nên hiệu ứng liên hoàn khi Cô “đọc dịch” phát sợ đọc nhanh hơn và với giọng nói to hơn, lấn át tiếng vị diễn giả nước ngoài. Cũng qua màn ảnh, người ta thấy các quan chức phát cười, nhìn nhau lắc đầu như ý muốn nói “Bó Tay! Thấy mà muốn phát điên!”. Cả hai người đều cố gắng nói nhanh hơn, gào to hơn vào hai mi-cờ-rô khác nhau, và kết thúc thật có hậu khi phần thắng luôn thuộc về người Việt : Cô “đọc dịch” kết thúc phần tiếng Việt trước tiên, biến diễn giả là một chức sắc cao cấp nước ngoài trở thành… một phiên dịch Việt-Anh chậm chạp, thiếu chuyên nghiệp, tay mơ. Không rõ cô là con cái nhà ai mà được vinh dự phục vụ một đại lễ có sự tham dự của Thủ Tướng, đồng thời có được cái đặc quyền tự do làm nhục quốc thể như thế.

Sự cố thứ hai thiên về phiên dịch chứ không phải là ngành nghề mới tinh “đọc dịch” như sự cố cũng mới tinh ở trên. Trong ngày 22 tháng 02 năm 2009 mới tinh” vừa qua, đang dợm mang đôi giày “bốt” (tôi chỉ đi “bốt” vì ngay từ lúc lên năm tuổi tôi đã được Ba của tôi cho tôi đi toàn giày “bốt”, riết thành thói quen hoặc đi chân đất hoặc đi bốt chứ không thể đi giày hay dép nào khác vì sẽ đi lảo đảo rồi tuột mất giày dép như gã say) đến văn phòng, tôi thấy người mẹ kính yêu của con trai ruột của tôi đang vừa xem Tivi trực tiếp truyền hình lễ trao giải Oscar lần thứ 81 bên xứ Huê Kỳ vừa lẩm bẩm rủa … “đứa dịch bậy” (nguyên vợ tôi là giảng viên Anh Ngữ biên chế chính quy tại Cao Đẳng Sư Phạm Tp HCM suốt thập niên 80 và tại Đại Học Ngoại Ngữ Hà Nội ở Tp HCM) khiến tôi tò mò dừng bước, dõng tai lên nghe giọng nam soprano tiếng Việt miền Bắc của người phiên dịch. Các người dẫn chương trình chuyên nghiệp Oscar toàn là diễn viên điện ảnh nổi tiếng, nói líu lo với phong cách tràn ngập “sense of humor” tức vui vẻ, tiếu lâm, khuấy động, trong khi anh phiên dịch của Nhà Đài ậm à ậm ự cho ra những nhóm từ không hoàn chỉnh về các mặt cấu trúc ngữ pháp tiếng Việt, tu từ tiếng Việt, từ vựng ngữ nghĩa tiếng Việt, v.v., nghĩa là hoàn toàn không hiểu anh nói gì, mà nếu thỉnh thoảng có đoạn anh thốt nên một câu tiếng Việt có nghĩa thì tiếc thay nó chẳng dính dáng gì đến nội dung gốc của lời phát biểu tiếng Anh.

21 giờ tối nay, 25 tháng 02 năm 2009, đài Star Movies phát trọn chương trình Trao Giải Oscar có in phụ đề tiếng Việt mà độ chính xác tiếng Việt lên tới 98,89% về ngữ nghĩa, tu từ, từ vựng, cú pháp, biểu cảm, và đầy đủ nội dung. Đấy không là chương trình “phát lại” vì Star Movies đã quảng cáo liên tục mấy ngày qua cho chương trình “mới tinh” trọng điểm của tối 25/02/2009 là “lễ trao giải Oscar”! Họ không có điên mà “trực tiếp truyền hình”! Họ “mua đứt bản quyền” để trình chiếu vào ngày giờ phù hợp có số lượng khán giả đông nhất, tức là cho khán-giả-có-trả-tiền của họ! Trong khi ở Việt Nam, một đài truyền hình bỏ số tiền lớn để “độc quyền trực tiếp truyền hình toàn quốc”, mà không màng đến việc khán giả là những ai trong cái giờ hành chánh của một ngày làm việc hay học tập bình thường ấy, ai nhất thiết phải biết ngay diễn biến buổi lễ ấy mà Nhà Đài lại cúc cung tận tụy phục vụ trực tiếp truyền hình, ai là người diễn dịch tiếng Việt cho ra hồn để Nhà Đài thuê về phiên dịch kiểu “cabin translation” – tức “dịch đuổi” trong hội nghị thượng đỉnh – phục vụ khán giả ít oi có thể xem chương trình trực tiếp ấy, và cái kiểu đâm ngang hông quê mùa với vài ý kiến bình phẩm không trình độ của một nữ và một nam (dường như là anh chàng diễn viên Bình Minh thì phải – tiếc là phim ảnh Việt Nam không là “gu” của tôi nên tôi hay “râu ông nọ cắm cằm bà kia”) đọc từ xấp giấy ghi sẵn lời bình do ai đó viết và với kiểu nói gượng gạo cực kỳ không tự nhiên – y như đóng phim Việt – làm phá tan nát diễn tiến buổi lễ, có phải là một đầu tư đúng cho một chương trình trực tiếp truyền hình hay không.

Giá như ai cũng nhận thức rằng kiểu phục vụ đại lễ như trường hợp thứ nhất là làm nhục quốc thể vì lẽ nào hệ thống nhà nước không thể có phục vụ viên tốt hơn để bảo đảm chất lượng đối ngoại, còn phục vụ người dân toàn quốc (nhưng thực chất là để thu tiền quảng cáo từ những công ty mơ hồ cho rằng nhiều chục triệu người dân Việt Nam sẽ xem trực tiếp truyền hình giải Oscar) trong trường hợp thứ hai là coi thường người xem qua cách gởi đến người xem một chương trình mà Nhà Đài đã bỏ tiền (của dân) mua về thoải mái xé tan nát nội dung và làm lấm lem show diễn ngay trước mắt người xem, thì lẽ ra đã không thể nào có được những điều trông thấy mà đau đớn lòng đến dường ấy.

Buồn thay. Buồn thay.

Hoang Huu Phuoc, MIB

MYA BizCorp

hhphuoc@yahoo.com

http://uk.360.yahoo.com/hoanghuuphuoc

www.myabiz.biz